يكي از روش‌هاي تشخيصي و درماني ارزشمند در طب، «پزشكي هسته‌اي» است كه تبلور آن از ابتدا تا كنون تلفيقي از كشفيات مهم تاريخي بوده است. اولين جرقه در سال 1895 با كشف اشعه X و در 1934 با كشف مواد راديواكتيو زده شد. اولين استفاده پزشکی از مواد راديواكتيو، در سال 1937 برای درمان «لوسمي» در دانشگاه كاليفرنيا در بركلي بود. بعــــــد از آن در 1946 با استــــــفاده از اين مواد توانستند در يك بيمار مبتلا به سرطان تيروئـــــيد از پيشرفت اين بيماري جلوگيري كنند.

البته تا 1950 كاربرد پزشکی مواد راديواكتيو رواج کامل نيافت و مسكوت ماند. سال‌هاي بعد از آن متخصصان و فيزيكدانان به اين واقعيت پي‌بردند كه مي‌توان از تجمع راديو داروها در عضو هدف، تصاويري از آن تهيه کرد يا به درمان بافت آسيب ديده كمك کرد. در اواسط دهه 60 مطالعات بسياري در مورد طراحي تجهيزات لازم آغاز گشت. در دهه 1970 توانستند با جارو کردن از اعضای ديگر بدن مانند كبد و طحال، تومورهاي مغزي و مجاري گوارشي تصاويري را تهيه کنند؛ و در دهه 1980 از راديو داروها برای تشخيص بيماري‌هاي قلبي استفاده کردند . هم اكنون نيز با ضريب اطمينان بسيار بالايي از پزشكي هسته اي در درمان و تشخيص و پيگيري روند درمان بيماري‌ها استفاده مي‌گردد.

پرتوپزشکی چیست؟

پرتوپزشکی شاخه‌اي از پزشکي است که در آن تشعشع خواص هسته‌اي نوکلئيدهاي راديواکتيو و نوکلئيدهاي پايدار ، براي تشخيص و نیز براي درمان امراض کاربرد. اين امر مي‌تواند يا با پرتودهي مستقيم به بیمار با يک چشمه تشتعشع خارجي يا با تزريق داروهاي نشاندار با راديواکتيويته به او تحقق يابد .

راديو دارو

داروهاي نشاندار راديواکتيو که به بیمار تزريق يا خورانده مي‌شوند، به راديو داروها معروف‌اند. داروي هسته‌اي يا راديو فارماکولوژي روش دارويي خاصي است که با ترکيبات ، آزمايش يا تزريق مناسب راديو دارو به بیمار ارتباط دارد.

کاربرد راديوداروها

روش‌هاي تشخيص زنده

روش‌هاي تشخيص زنده روش‌هايي است که در آنها يک راديو دارو در سيستم بیمار زنده ، به‌طريق خوراندن ، تزريق ، يا با استنشاق وارد مي‌گردد. اشعه گاماي نشر شده با راديو داروها براي تامين اطلاعات مورد نياز بر روي صفحه کامپيوتر قابل مشاهده‌اند.

روش‌هاي تشخيص غير زنده

روش‌هایي هستند که روي نمونه‌هاي برداشته شده از بیمار انجام مي‌گيرد. برخی از اين روش‌ها مستلزم به‌کارگيري راديو داروهاست؛ ولي مهم‌ترين آنها روش «راديو ايمونواسي (RIA)» است.

راديو ايمونواسي و تاثير آن در پزشکي

راديو ايمونواسي نوعي تجزيه از راه رقيق کردن ايزوتوپي (IDA) ، جزو استوکيومتري است که در آن عنصر مورد تجريه نشاندار و غير نشاندار براي پيوند با مقادير محدود مولکولي که به‌طور خاص با عنصر مورد تجزيه پيوند مي‌دهد، رقابت مي‌کند. RIA به‌طور گسترده در آزمايشگاه‌هاي پزشکي براي تعيين هورمون‌ها ، داروها ، ويروس‌ها ، و ديگر گونه‌هاي آلي در سطح جهان به‌کار مي‌رود. RIA از سال‌هاي 1950 ، با بررسي "اس.برسون" و "ر. یالو " برروي متابوليسم انسولين B1I در بیماران ديابتي آغاز شد.

آنان دريافتند که بیماران ديابتي موادي در سرم خون دارند که با انسولين پيوند مي‌دهند. آنان مشاهده کردند که انسولين نشاندار و غيرنشاندار با اين ماده پيوند دهنده رقابت می‌کند و اين مقدار انسولين غيرنشاندار موجود ، مقادير انسولين نشاندار را که پيوند داده، متاثر مي‌کند. آنان در اين مطالعه توانايي روش ، برای ارزيابي انسولين را دريافتند. RIA از آن زمان تا کنون پيشرفت‌هاي گسترده‌اي را در روش‌هاي پزشکي با کاربردهاي وسيع براي اندازه گيري مقادير بسيار کم بسياري از بيو مولکول‌هاي مهم کرده است.