همان طور که میدانید ذهن انسان که مهمترین عامل یادگیری است بر اثر عوامل گوناگون محیطی و روحی دستخوش پراکندگی و اغتشاش گردد، که انسان باید آن عوامل وانگیزها را از ذهن دور کند تا خوب درک کند و بفهمد.

حال باید دانست که آن عوامل کدامند:

الف) عوامل محیطی: محیط مناسب برای مطالعه، محیطی است که در ان سکوت و آرامش نسبی وجود دارد و از هر گونه سروصدا و شلوغی به دور است.

محیط مناسب و مساعد باید از اماکن پر رفت و آمد و نیز از فضای پر از گرد و غبار و باد به دور باشد و هوای آن بسیار سرد و یا بسیار گرم نباشد و هوای معتدلی داشته باشد. لذا در محیطی که زمینه آرامش درونی و تمرکز حواس برای انسان فراهم گردد، اعم از پارک(پارک های خلوت و دور از مناطق پر رفت و آمد.)، کتابخانه،خانه و باغ برای مطالعه مفید است البته این اماکن برای همه افراد فراهم نیست ولکن زمینه و شرایط ایده آل محیطی برای مطالعه اینگونه است.

ب) عوامل روحی: همچنان که محیط مطالعه باید مناسب و آماده باشد، روح و روان انسان نیز باید پذیرای مطالعه و تفکر باشد. انسان موجود یکنواخت و ثابتی نیست که همیشه در یک حالت و وضعیت جسمی و روانی قرار گیرد. روح وروان انسان همچون دریایی است که گاه پر تلاطم و گاه آرام و آسوده است. روان آدمی بر اثر عوامل و انگیزه های بیرونی و درونی دستخوش تحولاتی می گردد، این تحولات ممکن است باعث پریشانی فکر و پراکندگی اندیشه شود.

اهم آن عوامل و عوارض روحی عبارتند از:  بیماری، خوشحالی مفرط، خشم ، اضطراب، خستگی، گرسنگی و یا حتی سیری،غم و اندوه و پریشانی و ... که باعث ایجاد اختلال در تمرکز حواس و کاهش آمادگی ذهنی می باشند.

بنابراین مطالعه مفید و سازنده باید در شرایطی انجام گیرد که روح و روان آدمی دارای آرامش و آمادگی است و از عوامل و عوارض فوق الذکر در امان است.

متاسفانه دیده شده است که بسیاری از دانش آموزان در ساعت و اوقاتی که مناسب نیست و مثلا موقع استراحت و خوابشان فرا رسیده مطالعه می نمایند. حتی سعی می کنند با انواع فشارها خود را وادار به بیدار ماندن کنند و در آن شرایط سخت بین خواب و بیداری و در حال چرت زدن در حالتی که جسمشان به سخت خسته است، به مطالعه می پردازند! مخصوصا این موارد در شبهای قبل از امتحان بسیار دیده شده است. باید متذکر شد که این روش بدترین روش مطالعه است و آثار زیانباری رای برای ذهن انسان دربر دارد که از جمله آنها، زدگـــــــی و خستگی از مطالعه و یادگیری است.

لذا موقع مناسب مطالعه زمانی است که اولا انسان از آرامش روحی و روانی برخوردار است. ثانیا ذهن قبلا استراحت کافی نموده باشد. ثالثا اشتیاق و علاقه برای یادگیری و آمادگی برای مطالعه وجود داشته باشد.   "تجربه اثبات کرده است که یک ساعت مطالعه با شور و اشتیاق بهتر از یک شبانه روز مطالعه اجباری است."

بر این اساس مهترین اوقات مطالعه درسی و غیر درسی صبحا بعد از نماز و شبها قبل از خواب است. البته باید با سیری شکم همراه نباشد. در ضمن مطالعه در طول روز برای بعضی درس ها مفید است البته باید همراه با استراحت کافی ذهن باشد. در پایان متذکر می شویم که برای کار فکری و فرهگی روزانه حداقل 6 ال 7 ساعت استراحت لازم است.